Wie zit er op mijn wifi? Zo vind je onbekende apparaten op je netwerk

Waarom het de moeite waard is

Een gemiddeld huishouden heeft tegenwoordig twintig of dertig apparaten op de wifi: telefoons, laptops, de tv, de printer, een paar slimme stekkers, de robotstofzuiger, een deurbel. Een klein kantoor heeft er meer. De meeste heb je één keer ingesteld en daarna vergeten. Dus als het netwerk traag aanvoelt, of je je gewoon afvraagt of de buren nog het wachtwoord hebben dat je ze twee jaar geleden gaf, is het eerlijke antwoord meestal: “Ik weet niet wie erop zit.”

Dat uitzoeken kost vijf minuten, en het beantwoordt meer dan de beveiligingsvraag: zo vind je ook de oude tablet die nog steeds updates binnenhaalt, de camera die niemand zich herinnert te hebben geïnstalleerd, of de printer die van adres veranderde waardoor niemand meer kon printen.

Begin bij de lijst van de router

Elke router houdt een lijst bij van de apparaten waaraan hij een adres heeft gegeven. Dat is de meest volledige bron, want elk apparaat moet de router vragen om op het netwerk te komen.

Open de pagina van de router in een browser – meestal 192.168.1.1 of 192.168.0.1, of het adres op het label aan de onderkant.
Log in met het beheerderswachtwoord (ook op het label, als niemand het ooit heeft veranderd – iets wat je meteen kunt rechtzetten nu je er toch bent).
Zoek een pagina met een naam als Verbonden apparaten, DHCP-clients, Apparatenlijst of Thuisnetwerk.

Je krijgt per apparaat een IP-adres, een MAC-adres (een hardware-ID) en vaak een naam. Het addertje: veel namen zijn leeg of cryptisch – android-3f2a9c, ESP_1B2C3D, Onbekend – en de lijst vertelt je zelden wat het apparaat eigenlijk is.

Scan het netwerk vanaf je telefoon of pc

Een netwerkscanner werkt andersom: hij klopt aan bij elk adres op je netwerk en noteert wie antwoord geeft. Hij vindt apparaten die in de lijst van de router slecht benoemd zijn, en kan elk apparaat naar zichzelf vragen:

de naam die het bekendmaakt (veel apparaten vertellen het netwerk wat ze zijn);
de fabrikant, uit de eerste helft van het MAC-adres, die is toegewezen aan het bedrijf dat de netwerkchip heeft gemaakt;
de diensten die het aanbiedt – een printer antwoordt op printpoorten, een camera op videopoorten, een pc op poorten voor bestandsdeling.

Alles bij elkaar is 192.168.1.37 · Espressif · poort 80 open geen raadsel meer: Espressif maakt de wifichip in de meeste slimme stekkers en lampen.

Eén ding kan een scanner niet altijd: MAC-adressen uitlezen. Sinds Android 10 mogen apps ze niet meer zien, en telefoons en laptops gebruiken tegenwoordig vaak een willekeurig MAC-adres per netwerk voor je privacy. “Onbekende fabrikant” is op zichzelf dus geen alarmsignaal – meestal is het een moderne telefoon die zijn eigenaar beschermt.

Zo zie je wat elk apparaat is

Loop de lijst door met deze aanwijzingen, van de sterkste naar de zwakste:

Aanwijzing	Wat het je vertelt
Een naam die het bekendmaakt	`Tv woonkamer`, `HP LaserJet`, `MacBook-Air` – klopt meestal.
Fabrikant	Apple, Samsung, Amazon, TP-Link, Espressif, Tuya… beperkt het tot een soort apparaat.
Open diensten	Een printer, een camera, een NAS, een Windows-pc hebben allemaal herkenbare poorten.
Wanneer het verschijnt	Een apparaat dat om 8 en om 18 uur komt en gaat, is waarschijnlijk iemands telefoon.
Uitsluiting	Zet een apparaat uit en scan opnieuw: wat uit de lijst verdween, was het.

De laatste is de langzaamste en de betrouwbaarste. Bij een hardnekkige onbekende kom je er altijd uit door de apparaten één voor één los te koppelen.

Tekenen dat een apparaat er niet hoort

De meeste “onbekende” apparaten blijken gewoon van jou te zijn. Wees achterdochtiger als:

er een apparaat verschijnt dat bij niets van jou past, met een bekende fabrikant en een vast (niet willekeurig) MAC-adres;
het ‘s nachts opduikt of als er niemand thuis is;
het diensten aanbiedt die je op een thuisnetwerk niet zou verwachten – extern bureaublad, een open database, bestandsdeling – op een apparaat dat je niet kunt thuisbrengen;
het aantal apparaten blijft groeien zonder dat iemand iets heeft gekocht.

Wat je doet als je een indringer vindt

Verander het wifiwachtwoord, en gebruik WPA2 of WPA3 – nooit WEP, nooit een open netwerk. Al je eigen apparaten hebben het nieuwe wachtwoord nodig; de indringer heeft het niet.
Verander het beheerderswachtwoord van de router als dat nog het standaardwachtwoord van het label is.
Zet WPS uit, de functie “druk op de knop om te verbinden”: die heeft bekende zwakke plekken en is zelden nodig.
Zet gasten en slimme apparaten op het gastnetwerk, als de router er een heeft, zodat de telefoon van een bezoeker of een goedkope camera nooit naast je pc hangt.
Houd de firmware van de router up-to-date, via de beheerpagina of de app van de fabrikant.

Eén MAC-adres blokkeren in de router voelt lekker, maar stelt op zich weinig voor: een MAC-adres verander je in een paar seconden. Het wachtwoord is wat ongenode gasten buiten houdt.

Zo doe je het met NetBlade

NetBlade voor Android doet het scannen en het speurwerk op één plek, zonder account:

de LAN-scanner toont elk apparaat dat antwoordt, met naam, fabrikant, latentie en open poorten, en markeert de apparaten die hij nog nooit heeft gezien als NIEUW;
apparaten die zichzelf bekendmaken (tv’s, printers, Apple-apparaten, slimme speakers) krijgen een naam op basis van wat ze op het netwerk publiceren, dus een ontbrekend MAC-adres laat ze niet anoniem;
waar Android MAC-adressen verbergt, kan NetBlade ze via SNMP uit de router lezen, als de router dat ondersteunt;
je kunt elk apparaat een naam, labels en een pictogram geven, zodat er bij de volgende scan Telefoon van Marco staat in plaats van een adres;
met achtergrondbewaking ingeschakeld voor een netwerk laat NetBlade je weten wanneer er een nieuw apparaat bij komt. Android bepaalt wanneer controles op de achtergrond echt worden uitgevoerd, dus de melding kan iets later komen – het is een vangnet, geen alarm.

Eén keer scannen, alles benoemen wat je herkent, en vanaf dan valt alles wat nieuw is vanzelf op.

← Alle artikelen NetBlade voor Android →